Menu

POZNAJ/PRZECZYTAJ/POKOCHAJ

PROFILOWANIE KRYMINALNE: Sprawca i jego modus operandi (1)


Paradygmat profilowania

W każdym swym działaniu człowiek przejawia indywidualne cechy fizyczne i psychiczne.






W drugiej części cyklu zajmiemy się samym sprawcą przestępstwa i modus operandi.




W art. 1 § 1 Kodeksu Karnego wskazano, że odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia



W § 3 tego artykuły podkreślono, iż nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.



Nie rozwodząc się nad winą sprawcy, czy tym kiedy sprawca wypełnia znamiona czynu zabronionego i czy robi to przez zaniechanie, czy dokonanie (chyba, że chcecie :D) to dla profilera te informacje są jakoś mało istotne, prawda? 



Profilera interesuje to czy sprawca jest poczytalny czy nie, ale z zupełnie innych powodów niż prawników. 

Dla prawnika ta informacja jest niezwykle istotna, gdyż decyduje o tym czy sprawcę w ogóle można poddać karze.

Profiler istotność tej informacji upatruje w czym innym. Możliwe zaburzenia, czy choroby sprawcy pomagają ustalić tok jego rozumowania, odsłaniają kulisy jego osobowości. Pozwalają stwierdzić, czy to jednorazowa zbrodnia, czy może początek seryjnego zabijania, a wreszcie pomaga wykryć sprawcę lub rozstrzygnąć czy działał sam. 

W przypadku bardzo silnych dewiacji seksualnych można stwierdzić prawie ze 100% pewnością, że sprawca działał sam. Co więcej, że na tym terenie może być tylko jedna osoba o podobnych fantazjach seksualnych.
Informacja o schizofrenii pozwala na ustalenie wieku sprawcy. Jest to choroba, która rozwija się zazwyczaj w przedziale wiekowym 18-35 [pomijam wszystkie wyjątki]. To wbrew pozorom bardzo ważna wskazówka. Osoba chora na schizofrenię co do zasady przed 30 rokiem życia jest już zdiagnozowana, w jakimś stopniu zdiagnozowana albo podejmowano próby postawienia takiej diagnozy. To istotne dla śledczych. Mogą sprawdzić hospitalizowanych do tej pory pacjentów z takim rozpoznaniem w okolicy. 


Niebawem wybieram się na kurs MODUS OPERANDI SPRAWCÓW ZABÓJSTW (mam nadzieję :D) być może wtedy rozwinę ten wątek.



Prof. Hanausek przedstawił bardzo obszerną definicję modus operandi, przez które rozumie "zdeterminowany przyzwyczajeniem, wiedzą, doświadczeniem, swoistą tradycją czy zabobonem, a także schorzeniem psychicznym lub psychopatią względnie zboczeniem – albo układami obiektywnymi zapewniającymi »skuteczność« czy »bezpieczeństwo« działań z reguły – powtarzający się sposób działania sprawcy, polegający na atakowaniu takich samych przedmiotów (dóbr), używaniu tych samych lub takich samych technicznych sposobów działania przestępczego, działaniu w podobnym czasie, miejscu czy okolicznościach”. Jest to chyba jedna z najpełniejszych definicji modus operandi jaką udało mi się znaleźć (definicja T. Hanausek, Modus operandi i alibi, SKKiP 1978, nr 8; przywołana za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa).


A prościej:



Modus operandi w wolnym tłumaczeniu oznacza "sposób działania". Jest to więc szczególny, charakterystyczny i z reguły powtarzalny sposób zachowania się sprawcy. Uwidaczniają się w nim jego indywidualne cechy, właściwości i możliwości, które są w jego zasięgu, np wyuczone zachowania, które ewoluują i zmieniają się wraz z czasem.

Trzy podstawowe czynniki wpływające na zachowanie sprawcy podczas morderstwa:
- cechy osobowości,
- stany emocjonalne,
- cechy sytuacji w jakiej doszło do popełnienia zbrodni.

Podczas analizy profiler dzieli zbrodnię na poszczególne etapy:
1) PRZYGOTOWANIE - etap planowania przestępstwa
Mieszczą się tutaj fantazje sprawcy (szczególnie fantazje sprawców seksualnych, którzy w końcu pragną wcielić je w życie), przygotowanie od strony technicznej, wybór ofiary, dobór wspólników, uzyskanie narzędzi, przygotowanie fałszywego alibi, przygotowanie kryjówki, sposób dotarcia na miejsce czynu.
(M. Kulicki, V. Kwiatkowska-Darul, L. Stępka, Kryminalistyka, Toruń 2005, s. 24. ; przywołanie za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa)

2) DOKONANIE - etap popełnienia przestępstwa
Dotarcie do ofiary, sposób kontroli ofiary, sposób zabicia ofiary, uzbrojenie sprawców, wykorzystywane narzędzia, zachowanie uboczne - zbędna destrukcja, słuchanie muzyki; postępowanie wobec nieprzewidzianych trudności, dążenie do niepozostawienia śladów, współpraca ze wspólnikami, ostentacyjne pozostawianie śladów, maskowanie wyglądu sprawców, sposób opuszczenia miejsca przestępstwa.
(J. Wnorowski, Sposób działania jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa, Warszawa 1978, s. 55.; przywołanie za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa)

3) UKRYCIE - etap po popełnieniu przestępstwa
Zacieranie śladów odejścia, podejmowanie działań dezinformacyjnych, postępowanie z narzędziami, postępowanie z łupem, manipulacje przy zwłokach, miejsce pozostawienia ciała, sposób oddalenia się z miejsca przestępstwa.
(M. Kulicki, V. Kwiatkowska-Darul, L. Stępka, op. cit.s. 27.; przywołanie za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa)

*4) Zachowanie po dokonaniu zbrodni w okresie od kilku do kilkudziesięciu dni
Sprawcy zachowują się różnie. Jedni wracają na miejsce zbrodni, inni angażują się w śledztwo, mylą policyjne tropy, przemieszczają się, ukrywają, planują kolejne przestępstwo. Ich działanie może wiele o nich powiedzieć.

Zachowania wymienione w tych stadiach zostały ustalone na podstawie wieloletnich badań. Nie da się ich oczywiście przypisać do wszystkich przestępstw, ani ich sprawców. Są one jednak wskazówką potrzebną do rozwiązania śledztwa.

Wszystkie indywidualne cechy, właściwości i możliwości sprawcy musi wyłapać profiler. Dlatego z założenia patrzy on inaczej na miejsce zbrodni niż przeciętny policjant. Policjant patrzy na to jest na miejscu zbrodni i stara się wyciągnąć z tego jak najwięcej informacji - materiał DNA, może jakieś dane, charakterystyczne przedmioty. Profiler zastanawia się czego na miejscu zbrodni brakuje, co zostało dodane, dlaczego jakiś przedmiot leży w tym konkretnym miejscu.

Po co sprawcy modus operandi?
Z jego punktu widzenia zapewnia mu ochronę tożsamości - maski, rękawiczki, itp. Prowadzi do osiągnięcia zamierzonego celu - dokładne zaplanowanie czynu. Pozwala też na bezpieczne oddalenie się z miejsca zbrodni - wykorzystywanie środków transportu.

Kryteria pomagające 
w ustaleniu modus operandi
1) Liczba sprawców
2) Wybór miejsca, drogi prowadzące do miejsca ataku
3) Stopień planowania zbrodni; ślady świadczące o przygotowaniu miejsca zdarzenia(rozpoznanie, przygotowanie pułapki) lub ślady świadczące o śledzeniu ofiary; rodzaj i zróżnicowanie tzw. działań zabezpieczających;
wykorzystywane środki transportu; możliwe kierunki ucieczki napastnika
4) Relacje z ofiarą
5) Używanie broni (rodzaj); używanie tzw. wspomagaczy
6) Całościowy charakter obrażeń u ofiary; metoda zadania śmierci; lokalizacja i sposób ułożenia ubrania ofiary; lokalizacja i sposób ułożenia ciała ofiary; przedmioty zabrane z miejsca zbrodni 


PODSUMOWANIE


"(...) sama technika popełniania przestępstw ma w rzeczywistości drugorzędne znaczenie. Albowiem na „plan pierwszy wysuwa się analiza tych elementów zachowania, które nadają działalności ludzkiej, w tym i działalności przestępczej, niepowtarzalne, indywidualne piętno, wyrażające się w swoistym sposobie dokonania czynu; analiza tych elementów, które sprawiają, że sprawca posłużył się właśnie taką »techniką« a nie inną”.
(P. Surin; przywołanie za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa)


"Czyn jest kategorią psychofizyczną, co oznacza, iż jest zewnętrznym przejawem osobowości człowieka. (...) „Osobowość przestępcy przejawiać się będzie we wszystkich fazach popełniania czynu, lecz kulminacyjna ekspresja cech osobowości nastąpi w momencie najbardziej emocjogennym, a więc w stadium dokonywania przestępstwa sensu stricto [sensu stricto - w ścisłym znaczeniu dop. Artemis]. Prawidłowość ta pojawia się w sposób zupełnie zobiektywizowany. O ile w stadium przygotowawczym dominuje w nastawieniu psychicznym sprawcy koncentracja uwagi na przedmiocie aktu, wzmożona czujność połączona z obserwacją terenu działania i napięcie wzmagające tremę, którą przeżywają nawet wielokrotni przestępcy, to stadium dokonania przestępstwa stanowi dla psychiki moment wyładowania poprzednich napięć w czynnościach fizycznych. Poprzednia sztywność wywołana czujnością i tremą powoduje teraz zwiększoną żywiołowość działania, równocześnie maleje rola czynnika kontroli, a elementy planu ulegają modyfikacji i improwizacji, w której dochodzą do głosu indywidualne nawyki, przyzwyczajenia i wrodzone uzdolnienia”. 
(J. Wnorowski, op. cit., s. 7.przywołanie za Monika Sąsiada Modus operandi jako środek identyfikacji sprawcy przestępstwa)

Niebawem wybieram się na kurs z Modus operandi sprawców zabójstw, więc możliwe, że rozwine ten wątek.


Sylwetka seryjnego mordercy



Richard Leonard Kuklinski pseudonim The Iceman



źródło

Urodził się w 1935 roku w New Jersey w ubogiej rodzinie robotniczej z polskimi korzeniami.



Rodzina

- ojciec – alkoholik, często znęcał się nad rodziną, 

- matka - nie kochała swoich dzieci.

* Kukliński w wieku 5 lat był świadkiem morderstwa swojego starszego brata. W pewnym momencie popadł w konflikt ze swoją rodziną i wychowywał się na ulicy.

* Iceman w dzieciństwie znęcał się nad zwierzętami.



Jest przykładem psychopaty z deficytem lęku, który wybrał dla siebie odpowiednie zajęcie – zabijanie na  zlecenie. Pierwszego zabójstwa dokonał w wieku zaledwie 14 lat. Pierwszą ofiarą został Charley Lane - lider gangu szkolnego, który znęcał się nad Richardem. Pracował dla Rodziny Gambo -  jedna z włoskich rodzin mafijnych działająca w Nowym Jorku. Wchodzi w skład Pięciu Rodzin, jest częścią utworzonego w 1931 roku Syndykatu tzw. "Nowej Mafii amerykańskiej". Szacuje się, że w ciągu 30 lat swojej działalności zamordował ponad 200 osób. Prawdopodobnie przed pracą dla rodziny Gambo zabił około 50 bezdomnych.



Przez 25 lat był mężem Barbary Kuklińskiej i miał dwie córki: Merrick i Chris oraz syna: Dwayna. Pracował jako biznesmen.



Policja zatrzymała go dopiero po 30 latach, w 1986 roku. Został skazany na dwie kary dożywotniego pozbawienia wolności - mógł wyjść z więzienia za dobre spracowanie w 2046 roku. Zmarł nagle, prawdopodobnie z przyczyn naturalnych chociaż są różne teorie.




Informacje z Wikipedii

PLAN CYKLU

PROFILOWANIE

002. Sprawca i jego modus operandi (1)
003. Sprawcy zorganizowani i niezorganizowani (2)
004. Relacja sprawca-ofiara (3).
005. Seryjni mordercy (4).
006. Motywacja sprawcy.
007. Zabójstwa na tle seksualnym.
008. Profilowanie na świecie.
009. Profilowanie w Polsce 
(I co tu robi Katarzyna Bonda?).
010. Jak zostać profilerem w Polsce?

PROFILER

002. Bogdan Lach "Zbrodnia niedoskonała" 
(Katarzyna Bonda)
Nie znam dokładnej listy książek jaką przeczytam w ramach cyklu

I pamiętajcie, że nie jestem "profilerem", ani nie zamierzam nim zostać. Wiedzę wyniosłam z kursów i książek, które przeczytałam/czytam/będę czytać. Nie twierdzę więc, że gdzieś nie może wkraść się błąd. Chociaż staram się żeby do tego nie doszło.

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Dziękuję za podzielenie się swoją opinią.
Postaram się jak najszybciej odpowiedzieć :)

RECENZJE Z PAZUREM © 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone. Szablon stworzony z przez Blokotka